Gure berri izateko informazio-iturri zuzena
 
2022-11-29 × 

Desgaitasuna duten Pertsonen Nazioarteko Eguna, elkarturen Manifestua 2022

Abenduaren 3an, Desgaitasuna duten Pertsonen Nazioarteko Egunarekin bat eginez, elkartu-k (Gipuzkoako Desgaitasun Fisikoa duten Pertsonen Federazio Koordinatzailea) desgaitasuna duten pertsonentzako laguntza-eredua eraldatzeko beharra aldarrikatzen du, horrela desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko Konbentzioa bete dadin.

Pandemiak eta bere ondorioek agerian utzi zuten orain arte indarrean egon den laguntza-eredua gainditzeko beharra; eredu hori instituzionalizazioan, familia-laguntzetan eta desgaitasuna duten pertsonen askatasunez aukeratzeko eskubidea mugatzean edo, are gehiago, baliogabetzean ezaugarritutako paradigma batean oinarritzen da. Hala ere, Gizarte Zerbitzuen Sistemaren etorkizunari buruzko hausnarketan eta teorizazioan aurrerapausoak eman diren arren, hartzen ari diren benetako neurriek ez dute ahalbidetzen modu arin eta eraginkorrean desgaitasunatasuna duten pertsonen eskubideen errespetuan eta autodeterminazioan oinarritutako eredu baterantz igarotzea.

 

Hori dela eta, elkartu-k laguntza-eredua eraldatzea ezinbestekoa dela defendatzen du, eta honako ezaugarri hauek izan behar dituela:

 

  • Eskubide gisa eratu behar dira, ikuspegi asistentzialistak gaindituz; izan ere, ikuspegi horien arabera, desgaitasuna duen pertsonak ez du zerbitzuen hartzaile soila izan behar.
  • Pertsonalizatuak, sistema pertsona bakoitzaren beharretara egokitzea sustatuz, eta ez pertsona aurrez ezarritako sistemara egokitzea.
  • Malguak, laguntzen arteko trantsizioa eta haien bateragarritasuna bermatuz, pertsonaren berezitasunen eta bizi-unearen arabera.
  • Desgaitasuna duen pertsonaren askatasunez aukeratzeko eta autodeterminazioaren bermatzaileak, bere erabateko gaitasuna aitortuta.
  • Eguneroko oinarrizko jardueretara mugatuta ez egotea, baizik eta komunitate-ingurunean berdintasun-baldintzetan parte hartzera proiektatuta.
  • Komunitate-baliabide normalizatuetara bideratuak, gizarte-bazterketa eragiten duten espazio eta baliabide segregatzaileetara bideratu beharrean.
  • Laguntza-beharrei erantzun egokia emateko baliabide ekonomiko nahikoak dituztenak, desgaitasunaren gainkostuari lagundu gabe.
  • Administrazio-prozedura arin, malgu, argi eta irisgarritasun unibertsalaren berme egokiekin.

 

Hori oinarri hartuta, ezinbestekoa eta atzeraezina da Bizimodu Independentearen eredua bultzatzea. Eredu horren bidez, pertsonek beren bizilekua eta non eta norekin bizi aukeratu ahal izango dute, gainerakoen baldintza berdinetan, komunitatean erabat gizarteratzea eta parte hartzea bermatzeko, bizitza-sistema espezifiko baten arabera bizitzera behartuta egon gabe.


Desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko Konbentzioan aitortutako eskubidea izanik, eta erakunde desberdinentzako mandatua, onartezina da eredu horrek garapen instituzional eta legal eskasa izatea. Beraz, Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistemaren Prestazioen eta Zerbitzuen Karteran eskubide gisa aitortzea, laguntza pertsonala garatzea, laguntza pertsonalerako baliabidea eskuratzeko baliabide publikoak eratzea, etxebizitza duin, egoki eta irisgarriak lortzeko neurriak bultzatzea, desgaitasuna duten pertsonek Bizitza Independenteko proiektu bat garatu ahal izateko baliabide ekonomiko nahikoak bermatzea, eskubidea gauzatzeko laguntza-baliabideak diseinatzea, edo arlo honetako ezagutza sortu eta transferitzea beharrezkoa da.


Hori, nahitaez, ezinbesteko desinstituzionalizazio-prozesu batekin lotzen da, eta horrek berekin dakar oraindik nagusi diren ikusmoldeak gainditzea, horien bidez egoitza-baliabidea bait da desgaitasuna duten pertsonen bizi-alternatiba nagusia eta lehentasunezkoa, eta horrek berekin dakar askatasunez aukeratzea deuseztatzea eremu pertsonal eta bizi-eremu gehienetan. Beraz, ezinbestekoa da Bizimodu Independentearen ereduari lehentasuna ematea desgaitasuna duten pertsonekiko esku-hartze sozialen eremuan instituzionalizazioaren aurretik; egoitza-eremutik Bizimodu Independenteko proiektuetarako trantsizio-prozesuak sustatzea; eta egoitza-eredua sakonki eraldatzea, desgaitasuna duten pertsonen autonomia, gaitasuna eta askatasunez errespetatuko duten baliabideak sustatzeko, ahalduntzea bultzatzeko, baliabidearen diseinuan eta antolaketan parte hartzeko eskubidea bermatzeko eta, batez ere, desgaitasuna duten pertsonek komunitatean parte har dezaten bultzatzeko.


Azken batean, elkartu-k erakunde publikoei eskatzen die gizarte-politiken diseinuan, garapenean eta ebaluazioan ikuspegi eraldatzaile irmoa eta konprometitua har dezatela, Bizimodu Independentearen eredua bultzatzeko, modu horretan desgaitasuna duten pertsonen eskubideei buruzko Konbentzioa betez, eta pertsona guztien aukera-berdintasuna bermatzen duen gizarte inklusibo bat eraikitzeko prozesuan aurrera egiten lagunduz, aniztasuna aintzatetsiz eta balioetsiz.